تفاوت 5W-30 و 10W-40 در طبقه‌بندی گرانروی آن‌هاست، نه در خوب یا بد بودن مطلقشان. هر دو روغن چنددرجه‌ای هستند و برای رفتار مشخصی در سرما و گرما آزموده می‌شوند. اگر قرار است برای خودرو خرید کنید، اولین سؤال این نیست که کدام غلیظ‌تر است؛ باید بدانید سازنده موتور چه گرانروی و چه سطح عملکردی را مجاز دانسته است.
حرف W و رفتار روغن در سرما
حرف W به زمستان اشاره دارد. عدد پیش از آن به الزامات آزمون‌های دمای پایین، از جمله استارت و پمپ‌پذیری مربوط است. روغن با درجه زمستانی پایین‌تر، الزامات سردتری را پشت سر می‌گذارد. این عدد دمای دقیق هوای مجاز یا مدت زمان رسیدن روغن به همه قطعات نیست. از روی عدد 5 هم نمی‌توان نتیجه گرفت که آن روغن در هر شرایطی نصف 10W غلظت دارد.
عدد دوم چه چیزی را توصیف می‌کند؟
عدد 30 یا 40 به بازه گرانروی در شرایط آزمون دمای بالا مربوط است. به همین دلیل، دو روغن با عدد زمستانی یکسان ممکن است در دمای کار رفتار متفاوتی داشته باشند. درجه 40 لزوماً محافظت بیشتری برای هر موتوری فراهم نمی‌کند. طراحی مسیرهای روغن، پمپ، یاتاقان‌ها و سامانه‌های کنترلی موتور در انتخاب گرانروی اهمیت دارد و افزایش خودسرانه عدد می‌تواند نامناسب باشد.
چرا آب‌وهوای شهر تنها معیار نیست؟
هوای گرم تابستان با دمای واقعی روغن درون موتور یکی نیست. موتور سالم برای کار در بازه دمایی مشخص طراحی شده است. اگر دفترچه جدولی برای شرایط محیطی دارد، همان جدول با نسخه موتور تطبیق داده می‌شود. اما جمله‌هایی مانند «در تهران همه باید روغن غلیظ بریزند» تفاوت میان موتورهای مختلف را حذف می‌کند. عیب خنک‌کاری نیز با تغییر گرانروی حل نمی‌شود.
گرانروی بدون استاندارد کافی نیست
ممکن است دو ظرف هر دو 5W-30 باشند ولی استانداردهای عملکرد یا تأییدیه‌های متفاوتی داشته باشند. برای مقایسه واقعی باید نام کامل محصول، API یا ACEA مورد نیاز و تأییدیه اختصاصی احتمالی سازنده را کنار گرانروی ببینید. عنوان فول سنتتیک هم جای این تطبیق را نمی‌گیرد. اگر دفترچه چند انتخاب مجاز دارد، شرایط واقعی استفاده و راهنمای رسمی سازنده به تصمیم کمک می‌کند.
چک‌لیست خرید و پرسش رایج
- کد موتور و سال ساخت را پیش از خرید مشخص کنید.
- صفحه روانکارهای دفترچه درست را همراه داشته باشید.
- گرانروی و سطح عملکرد را جداگانه روی برچسب بخوانید.
- علت هر تغییر نسبت به سرویس قبلی را ثبت کنید.
آیا موتور پرکارکرد باید حتماً 10W-40 مصرف کند؟ خیر؛ کیلومتر بالا به‌تنهایی مشخصات مهندسی موتور را تغییر نمی‌دهد. اگر مصرف روغن یا صدای تازه ایجاد شده، ابتدا علت بررسی می‌شود. انتخاب گرانروی برای پنهان کردن نشانه‌ها می‌تواند تشخیص را عقب بیندازد.
